|
Trà Mi  Ngoại trưởng Clinton nói: “Chúng tôi cho rằng các nước trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương nên hợp tác để cùng giải quyết các tranh chấp tránh sự chèn ép, bắt nạt, đe dọa, hay xung đột. Chúng tôi muốn các bên có tuyên bố chủ quyền dù trên biển hay trên bộ phải tuân thủ luật quốc tế, bao gồm cả những gì đã được phản ánh trong Công ước Liên hiệp quốc về Luật Biển.”Tranh chấp Biển Đông là trọng tâm của các cuộc họp tuần này của khối ASEAN đang được tổ chức tại Campuchia giữa lúc các cuộc tuần hành chống Trung Quốc ở Việt Nam tiếp tục diễn ra tại Hà Nội và Sài Gòn trong hai cuối tuần liên tiếp vào ngày 1/7 và 8/7. Bộ Quy tắc Ứng xử giữa các nước Đông Nam Á với Trung Quốc về vấn đề Biển Đông là mục tiêu hàng đầu của 10 nước ASEAN. Đó là tuyên bố của Thủ tướng Campuchia ngày 9/7 tại Hội nghị của Ngoại trưởng các nước ASEAN lần thứ 45 diễn ra ở thủ đô Phnom Penh của Campuchia, nước đang giữ chức Chủ tịch Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á năm 2012. Trong diễn văn khai mạc hội nghị, Thủ tướng Hun Sen thúc giục Ngoại trưởng các nước ASEAN đặt trọng tâm vào việc tiến tới một bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông để giải quyết tranh chấp chủ quyền chồng chéo giữa các nước trong khu vực. Thủ tướng Campuchia nhấn mạnh ASEAN nên chứng tỏ có khả năng làm động lực chính thúc đẩy hợp tác và đối thoại trong các vấn đề an ninh-chính trị khu vực. Nước Chủ tịch ASEAN khẳng định duy trì hòa bình, an ninh là hết sức cần thiết cho sự phát triển thịnh vượng của khối. Căng thẳng tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông là vấn đề nóng trong nghị trình các cuộc họp tại Phnom Penh đặc biệt là vào cuối tuần này khi Ngoại trưởng Hoa Kỳ và Trung Quốc có mặt tại đây cùng tham dự Diễn đàn Khu vực ASEAN bàn về hợp tác an ninh ở Châu Á. Phát biểu với báo giới ngày 8/7 tại Tokyo nhân chuyến công du Châu Á, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton kêu gọi các nước nên đạt tiến bộ về Bộ Quy tắc Ứng xử Biển Đông. Thời gian gần đây, Trung Quốc liên tục có các hành động khiêu khích Philippines và Việt Nam với vụ đụng độ với tàu của Manila tại bãi cạn Scarborough, thành lập thành phố Tam Sa để quản lý hành chính cả hai quần đảo Trường Sa-Hoàng Sa, và ngang nhiên mời thầu quốc tế thăm dò 9 lô dầu khí trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Đáp lại, Hà Nội đã để cho các cuộc tuần hành chống Trung Quốc tái bùng phát trong hai cuối tuần liên tiếp vào ngày 1/7 và 8/7 tại Sài Gòn và Hà Nội sau khi đã mạnh tay trấn dẹp các cuộc biểu tình tương tự hồi mùa hè năm ngoái. Ông Lã Dũng tham gia cuộc tuần hành phản đối Trung Quốc ngày 8/7 ở Hà Nội cho VOA Việt ngữ biết: “Hôm qua (8/7), cuộc tuần hành diễn ra tương đối bình thường, không có vấn đề gì, từ lúc 8:45 phút cho tới hơn 11 giờ trưa. Ban đầu có khoảng 200 người tham gia, sau đó lên tới gần 1 ngàn người. Lực lượng an ninh hôm qua thật ra không phải là họ thân thiện lắm đâu. Trước khi cuộc biểu tình nổ ra, công an đến từng nhà những người từng đi biểu tình chống Trung Quốc để yêu cầu họ không được đi biểu tình. Trong cuộc biểu tình có rất đông lực lượng an ninh. Có đoạn họ ngăn chặn không cho bà con đi ra phía Hàng Khay và Tràng Thi, nhưng bà con quyết tâm đi. Họ không cản được. Xô xát và bắt bớ thì không có. Ban đầu, tình hình khá căng thẳng, nhưng sau khi mọi người đông lên thì thái độ của họ (lực lượng an ninh) cũng đỡ hẳn. Có cụ Lê Hiền Đức và một số trí thức dẫn đầu đoàn biểu tình thì an ninh họ cũng không dám làm gì nữa.” Philippines, quốc gia tuyên bố sẽ đưa vấn đề tranh chấp Biển Đông với Trung Quốc ra các tòa án quốc tế giải quyết, là nước đi đầu kêu gọi ASEAN đoàn kết để thuyết phục Trung Quốc phải chấp nhận Bộ Quy tắc Ứng xử Biển Đông. Tuy nhiên, Bắc Kinh lâu nay vẫn chủ trương theo đường lối giải quyết song phương với từng nước có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông. Hiện ASEAN đang tìm một giải pháp hiệu quả cho tranh chấp Biển Đông nhưng cũng cố tránh làm bực mình Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ nhì trên thế giới có nhiều ảnh hưởng trong khu vực và là bạn hàng chủ yếu của nhiều nước Đông Nam Á. Trước nỗ lực của các nước trong khu vực, Trung Quốc ngày 9/7 tuyên bố sẵn sàng thảo luận về Bộ Quy tắc Ứng xử Biển Đông với các nước ASEAN. Hãng thông tấn AFP dẫn lời phát ngôn nhân Lưu Vị Dân của Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói khi thời điểm chín muồi, Bắc Kinh muốn thảo luận với các nước ASEAN về việc thành lập Bộ Quy tắc Ứng xử Biển Đông. Tuy nhiên, ông Lưu nhấn mạnh rằng Bộ Quy tắc này không phải nhắm để giải quyết tranh chấp mà chỉ để xây dựng lòng tin lẫn nhau và hợp tác chặt chẽ hơn. Việt Nam cùng các nước ASEAN và Trung Quốc ký Tuyên bố Ứng xử của các bên ở Biển Đông vào năm 2002. Qua đó, các bên cam kết tôn trọng quyền tự do hàng hải tại khu vực, giải quyết tranh chấp ôn hòa, tôn trọng các thỏa thuận quốc tế trong đó có Công ước Liên hiệp quốc về Luật Biển năm 1982. Các giới chức cấp cao của các nước Đông Nam Á đang theo đuổi một giải pháp lâu dài để giải quyết những tuyên bố chủ quyền chồng chéo tại vùng Biển Đông trong tuần này. Giới phân tích nói rằng nỗ lực này đánh dấu một bước chủ yếu, nếu các nước hội viên Hiệp Hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) muốn giải quyết vụ bế tắc về vấn đề tranh chấp lãnh thổ trong tương lai gần, tuy nhiên nỗ lực này hãy còn gặp rất nhiều trở ngại. Khi Campuchia chủ trì cuộc họp thượng đỉnh ASEAN hồi tháng Tư năm nay, nước này bị tố cáo là đã tìm cách dẹp bỏ các cuộc thảo luận về vấn đề Biển Đông. Đây có thể là một dấu hiệu về tính khẩn cấp mà các giới chức ASEAN giờ đây cảm thấy liên quan tới vấn đề này, khi Thủ Tướng Campuchia Hun Sen khai mạc phiên họp các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN hôm thứ Hai bằng cách nhấn mạnh nhu cầu phải có một sự tương nhượng về phương cách nhằm giải quyết cuộc tranh chấp lãnh thổ. Thủ Tướng Hun Sen nói: “Chúng ta nên nhấn mạnh việc thực thi bản Tuyên bố về cách ứng xử tại vùng tranh chấp, kể cả một bộ Quy tắc Ứng xử trên Biển Nam Trung Hoa chung cuộc.” Các nước hội viên ASEAN gồm Việt Nam, Philippine, Brunei và Malaysia đều đòi chủ quyền tại Biển Nam Trung Hoa - mà Việt Nam gọi là Biển Đông. Trong tư cách đó, các nước này đối đầu với cường quốc Trung Quốc, là nước đã đòi chủ quyền trên hầu hết vùng biển này. Cách đây một thập niên, Trung Quốc và ASEAN đã ký bản “Tuyên bố về cách ứng xử trên Biển Nam Trung Hoa”. Về cơ bản, các bên ký kết đồng ý sẽ giải quyết vấn đề một cách hòa bình. Nhưng phải chờ ngần ấy năm, các bên mới tiến tới chỗ làm thế nào đẩy tiến trình này sang giai đoạn kế tiếp, là tạo ra một bộ Quy tắc Ứng Xử, văn kiện sẽ hướng dẫn các bên giữa lúc vấn đề này tiếp tục tiến tới phía trước. Giáo sư Carlyle Thayer, một chuyên gia về các vấn đề ASEAN tại Đại học New South Wales, nói rằng tuần này là tuần lễ quyết định đối với các nước ASEAN liên quan tới vấn đề Biển Đông. Giáo sư Thayer nói: “Tại thời điểm này thì không biết ASEAN sẽ đi về hướng nào liên quan tới vấn đề này. Rất có thể trong giải pháp tương nhượng ASEAN sẽ thêm vào những điều khiến cho thương thuyết với Trung Quốc không thể nào thực hiện được, và về lâu về dài sẽ bị hủy bỏ hoặc giảm tầm quan trọng về lâu về dài, thế cho nên thời điểm quyết định là bây giờ.” Ông Pavin Chachavalpongpun, một nhà khoa học chính trị làm việc tại Đại học Kyoto, nói rằng các cuộc họp cấp cao trong tuần này cung cấp một diễn đàn cần thiết cho các nước để thảo luận vấn đề này. Nhưng ông không mấy lạc quan là sẽ đạt được tiến bộ đáng kể. Ông Pavin nhận định: “Tôi nghĩ ASEAN sẽ tiếp tục là một diễn đàn để nói, chỉ nói không thôi chứ không hành động gì cả. Thành thực mà nói, tôi không mấy hy vọng về những cuộc họp sắp tới của ASEAN.” Mặc dù vấn đề tranh chấp Biển Đông là đề tài nổi bật được giới truyền thông tường trình trong thời gian dẫn tới các cuộc họp tuần này, vụ tranh chấp này chỉ là một trong nhiều đề tài trong nghị trình làm việc. Theo chương trình, Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Hillary Clinton sẽ tham dự các buổi họp. Giới phân tích dự kiến bà Clinton sẽ tìm cách giảm nhẹ tầm quan trọng của tuyên bố mới đây của Hoa Kỳ, loan báo chuyển trọng tâm quân sự sang Châu Á với hy vọng sẽ xoa dịu nhận thức về những căng thẳng giữa Washington với Bắc Kinh trong vùng được coi là “sân sau” của Trung Quốc. Giáo sư Thayer giải thích: “Điểm nhấn mạnh của Ngoại trưởng Clinton là tách rời nhận thức đó để xoay sự chú ý vào các quyền lợi rộng lớn hơn mà bà lập luận Hoa Kỳ có trong khu vực, và khẳng định Hoa Kỳ không có ý định kiềm chế Trung Quốc, mà thay vào đó, muốn hợp tác với Trung Quốc.” Theo chương trình ấn định, các cuộc họp tuần này được sẽ kết thúc vào ngày thứ Sáu tới đây. TRà Mi (VOA) |
|
